Jaren 50 woning in Hengelo ( O)

Alhoewel wij thuis niet dit aanrecht hadden, herinner ik het mij wel van bij anderen thuis. Het open vak van het aanrecht kon je uittrekken en dan had je een snijplank. De rekjes boven het aanrecht waren voor de pannen. We hadden toen nog niet zoveel spullen dus was er ook niet zoveel kastruimte nodig.
Het lavet ken ik ook nog van het gezin waar ik in 1964 stage liep, in een maisonnette in Zwolle. Heerlijk om de kinderen in te baden en deze had ook de wasmachine, het werd een langzaamwasser door er de wasbeweger in te plaatsen. Ik weet niet meer hoe het water verhit werd, met een dompelaar of met heet water uit de kraan. Hier staat een heel verhaal over het lavetjaren-50

Een andere traditie: vlinders bakken ( fritures)

Dit jaar heb ik ook weer eens vlinders en wielen gebakken. Iets dat mijn moeder vroeger ook bakte. De wafelijzers ( van aluminium= belangrijk) zijn nog van voor de oorlog. Ik gebruik het recept uit mijn kookboek van vlinders en voeg een zakje vanillesuiker toe. Het wafelijzer moet heel heet zijn, dan even in het beslag houden en dan in olie bakken. Uit de olie nemen en als het goed is valt het wafeltje van het ijzer en anders even helpen met een mespunt. Uit laten lekken op papier. Bestrooien met poedersuiker en genieten!
Soms zijn deze ijzers nog te koop in kringloopwinkels.

Nieuwjaarsrolletjes oftewel kniepertjes oftewel oublies

 

Ja, bij ons thuis heten ze kniepertjes en het is een lange familie traditie om ze jaarlijks te bakken. Toen mijn moeder vanuit Emden (Ostfriesland/Duitsland)  naar Nederland kwam in de jaren 30 had ze geen wafelijzer en daarom heeft een zwager van haar, die smid was, er één voor haar gemaakt. Toen kon er gebakken worden! En ik heb, zolang ik mij herinneren kan, geholpen met rollen. Na haar overlijden, ik was 16 jaar, heb ik de traditie voortgezet en ook mijn kinderen/kleinkinderen hebben gerold. Dit ijzer moest in/op het vuur, in ons geval op de gasvlam, gehouden worden en  even later omdraaien zodat beide kanten heet werden, hoe lang was een kwestie van aanvoelen. Met een mesje eventueel deeg dat er uit liep weghalen, ijzer openen en het gare wafeltje vliegensvlug oprollen, niet te strak want dan gaat het niet meer van het stokje af.

Maar omdat het best veel werk is, heb ik de laatste jaren geen kniepertjes meer gebakken maar dit jaar wel weer omdat ik van iemand een elektrisch wafelijzer heb gekregen en dat wilde ik best eens proberen. En met succes en wat zou mijn moeder dat handig gevonden hebben!! Een recept genomen uit mijn Neerlands Kookboek ( een supergoed kookboek nog uit mijn opleiding, vol geschreven en beduimeld!) van oublies, een enkel ding veranderd zoals iets minder suiker maar wel vanillesuiker toegevoegd. Iets meer water want voor een mooi bros wafeltje moet het beslag niet te dik zijn. Ook tijdens het bakken doe ik zo nu en dan  wat water bij het beslag want het dikt wat na. Doordat er veel boter in het beslag zit is invetten van het ijzer alleen nodig bij de eerste wafeltjes en oprollen doe ik zelf zoals wel vaker in het verleden.

Leuk werk en zo snel en makkelijk om aan tafel te zitten bakken. Ik heb een mooie trommel vol ( eigenlijk al de tweede ) maar dan kun je ook goed uitdelen.
Dat opgerolde koekje stelt het nieuwe jaar voor dat “opgerold”voor ons ligt. Ik vind dat een mooie symboliek!.

Tudor Farm gisteravond BBC 2 ( vervolg woensdag 4 dec. 22 uur)

Voor diegenen die het gemist hebben, vertel ik  wat uit de aflevering van gisteravond. Engeland rond 1500. Het ging speciaal over de meest gegeten voedingsmiddelen nl. Brood en bier, eigenlijk ale een bier zonder hop. Nu brood bakken gaat tegenwoordig nog steeds op dezelfde manier, men verkreeg zuurdesem door meel met vocht vermengd buiten te zetten  of voor luxer brood, gist van de brouwerij te nemen. Dat er zo veel ale gedronken werd had te maken met het feit dat men angst had om water te drinken. vaak waren putten ook besmet met bacteriën ( of men wel water uit heldere beken bij een bron dronk weet ik niet) maar voor bier werd het water met de gemoute gerst gekookt en door de alcohol bleef het steriel. Iedere grote boerderij maakt het bier zelf. Er gingen ook heel wat liters door, niet alle bier bevatte evenveel alcohol. Voor dagelijks gebruik dronk men ale met een lager alcoholpercentage.

De biggen werden, als ze groot genoeg, waren naar een bos gebracht om zich daar lekker vol te eten, net zoals nu gebeurt bij de Buitengewone varkens. De varkens werden ook gehouden voor extra inkomsten op de boerderij. Verder verbouwde men, behalve granen, erwten en bonen maar helaas was vaak één van de vier oogsten een misoogst. Men at maar weinig groente.

Een bad nemen en jezelf wassen, deden de “gewone” mensen niet, water was gevaarlijk. Men was als de dood ( letterlijk ) voor ziektes als de pest en de zweetziekte (infectieziekte door een virus) Wat deed men dan wel? Jezelf afwrijven met lappen. Nu waren dat  waarschijnlijk linnen lappen en dan krijg je een scrub-effect. Ook de haren werden niet gewassen maar 2x daags heel grondig gekamd waardoor huisschilfers en vuil eruit gekamd werden.

Juist toen deze serie begon kreeg ik een boek in handen dat in die tijd speelt, Het bed des konings door Margaret Campbell Barnes. Het gaat over het sterven van koning Richard III ( Plantagenet) in 1485 en het begin de Tudor periode met Henri VII. Mooie combinatie de serie en het boek.

De kerk speelde in het dagelijks leven van de boeren een grote rol, het was een onderdeel van het denken en doen.

Daarvoor had ik een boek gelezen over Katarina von Bora, de vrouw van Luther, dat speelde in de periode 1510-1552 in Duitsland in Wittenberg en omgeving. Daar las ik dat Luther een badkamer wilde hebben in zijn huis, maar ook dat Käthe een brouwerij aan huis had om zo inkomsten te verwerven. maar de pest ging ook hun huis niet voorbij.

Tudor monastery farm, deel 2, BBC 2, 20 november 22.00 uur

Ja, er is weer een nieuwe serie over het platteland en speciaal het boerenleven rond 1500. Na de Victorian  en  Edwardian Farm  kwam een serie die de problemen van het boeren in de 2e W.O. belichtte.
Nu dus een eind terug in de tijd. Het is de tijd van voordat Henri VIII brak met de Paus en zijn eigen kerk begon, (even simpel gezegd). Dus de kloosters hadden nog hun pachtboeren en deze tijd wordt belicht. Hoe woonde een redelijke grote pachtboer, wat at men, hoe en welke dieren werden gehouden, hoe werd het land bewerkt en welke gewassen werden verbouwd.
Nu weet ik, dat het ook heel moeilijke tijden voor de pachters konden zijn, hoge pacht, vaak in natura ( de tiendenschuren zijn uit die tijd) en als er een misoogst was… niet zo best. Ben heel benieuwd of daar ook aandacht aan wordt geschonken. En dan een aantal jaren later, toen er geen  kloosters meer mochten zijn. Maar goed dat kan een onderwerp zijn voor een volgende serie, pachter zijn onder de  adel.

Wij zien weer uit naar deze serie, de serie is opgenomen in West-Sussex in een openluchtmuseum, http://www.telegraph.co.uk/culture/tvandradio/10394912/Behind-the-scenes-on-BBC-Twos-Tudor-Monastery-Farm.html

De Ortelius-atlas in de KB, Koninklijke Bibliotheek te Den Haag, Expositie Topstukken

Lees verder

De KB heeft een bijzondere wereldatlas uit de zestiende eeuw verworven, het Toonneel des Aerdt bodems van Abraham Ortelius. Deze atlas wordt beschouwd als de eerste moderne atlas en is bijzonder omdat de schitterend ingekleurde kaarten voorzien zijn van beschrijvingen in het Nederlands. De atlas is vanaf 5 november te zien in de nieuwe Expositie Topstukken KB. Bekijk de atlas online. 

Op donderdagmiddag 7 november kunt u deelnemen aan een publiekslezing in de KB, waarin conservator Oude Drukken Marieke van Delft en Ortelius-specialist dr. Marcel van den Broecke de achtergronden en de bijzondere teksten van de Ortelius-atlas toelichten.

Dit stond in de nieuwsbrief die ik ontving van de KB. Ik had geïnformeerd naar lopende tentoonstelling in “de Verdieping” , eerder ontving ik daar nieuwsbrieven van maar al een tijdje niet meer. Wat bleek? Het heet nu “Expositie Topstukken” . Bovenstaande leek mij erg interessant en bovendien kan ik heel erg genieten van boeken en geschriften uit de Middeleeuwen die tevens tentoongesteld zijn. Het bezoek is kosteloos.

De lezingen waren boeiend vooral die over de Atlas en Ortelius, een Antwerpenaar, dus een Nederlander uit de Zuidelijke Nederlanden
De heer vd Broecke vertelde dat Ortelius zijn Atlas in eigen beheer uitgaf, hij had eigen graveurs die in koperplaten de afbeeldingen maakten. In 1571 verscheen de Nederlandse editie ( 1570  de Latijnse versie). Na het drukken werden alle afdrukken handmatig ingekleurd en daarna ingebonden. Ortelius zorgde voor uniformiteit bij het maken van de atlas dus geen grote en kleine bladen bij elkaar in één boek. Alhoewel wij denken: wat uniformiteit, de ene keer het Noorden boven dan weer onder enz.
Men deed dit zo omdat het dan mooier op een blad paste, want schoonheid van de atlas was erg belangrijk, daarom ook zoveel versieringen op de bladen.
Op de achterkant van de bladen staat allerlei informatie over het desbetreffende land. Enkele passages las de spreker voor en werkelijk aardig om te horen wat er in de 16e eeuw geschreven werd.
Zo’n atlas werd niet gebruikt als wegenatlas, wegen worden niet aangegeven. Dat ging toen heel anders. Men reisde van herberg naar herberg en daar vertelde men hoe je verder moest reizen.

De Nederlandse Atlassen waren van een hoge kwaliteit.  Jacob van Deventer had de driehoeksmeting ontwikkeld , hij maakte heel goede kaarten waar Mercator en Ortelius zich weer op  baseerden. Als we de kustlijn van Nederland bekijken van een kaart die door Jacob van Deventer getekend is en de kustlijn van een kaart uit de 20e eeuw dan zijn die voor 99% identiek.

Het was een interessante lezing en het is sowieso de moeite waard om de Expositie Topstukken binnen te lopen. Het KB ligt vlakbij den Haag Centraal en het was dan ook een goede besteding van mijn keuzedag van de NS.

Reisje naar Delft, bezoeken van Het Prinsenhof en Museum Paul Tetar van Elven

Vorige week ben ik een dagje per trein naar Delft geweest. Jan was weer zover in orde dat ik rustig weg kon gaan en ik moest mijn keuze-dag opmaken. Het is bijna 50 jaar geleden dat ik in Delft en in het Prinsenhof was.
delftIn het Prinsenhof is tot september een tentoonstelling over Delfts Blauw aardewerk “Kunst of Kitsch” . Erg mooi om de oorsprong en ontwikkeling van dit aardewerk te bekijken. Bij de kassa kreeg ik een mooi boekje met veel delft1aachtergrondinformatie. Natuurlijk ben ik ook nog even verder door het Prinsenhof gelopen om de plek van de moord op Willem van Oranje te bekijken en daarover de nieuwste inzichten te zien in een film.

Daarna heerlijk koffie in het Stads-koffyhuis gedronken, even kijken op de Markt en toen naar Museum Paul Tetar van Elven.
delft 2Een grachtenpand waar van 1864-1894 tekendocent ( aan de Polytechnische School nu TU Delft) P T v. Elven woonde  tevens kunst- en historieschilder. Er zijn  prachtige kamers ( een op papier geschilderd plafond!) te bekijken en omdat het museum niet zo druk bezocht wordt kreeg ik een persoonlijke rondleiding. Erg leerzaam.  Deze Tetar delft3maakte veel copieën van beroemde schilderijen, dat was mode in die tijd. Van Rafaël tot Rembrandt en Potter. Wel op veel kleiner formaat. Wat ik echter veel mooier vond, waren zijn kleine schetsboekjes met aquarel-voorstudies. Hij had bij testament bepaald dat na overlijden van de langstlevende het huis een museum moest worden, alleen jammer dat toen de keuken is verwijderd. Daar moest de conciërge komen te wonen ivm bewaking van ook het vele Chinese porselein. Het museum is werkelijk een bezoekje waard aan de Koornmarkt!delft aqua

St. Patrick’s Day 17 Maart Ierland

St. Patrick’s Day, 17 maart feestdag in Ierland. Patricius ( St Patrick) bracht het evangelie naar Ierland. Hij leefde van 372??- 17 maart 462 of466. Zijn priesteropleiding kreeg hij in Auxerre.  Hier staat meer over hem.

Wat een mooi verhaal is dat hij aan de hand van het klaverblad ( shamrock) de Goddelijke Drie-eenheid uitlegde: Vader, Zoon en Heilige Geest.

Maar het is niet alleen St Patrick’s Day, ook dochter Marlies is vandaag jarig!St Patrick

Een dagje Harderwijk

Vorige week zijn we een dagje naar Harderwijk geweest. Het was het tweejaarlijkse uitje van de personeelsvereniging. We konden uit diverse activiteiten kiezen en voor ons werd het dus Harderwijk. Eerst hadden we een stadswandeling met een gids, die heel veel wist te vertellen zowel over de Hanzestad Harderwijk als over de vissersplaats, universiteitsstad en garnizoensstad Harderwijk. ’s Middags zijn we naar het Stadsmuseum geweest en daar zagen we veel van wat de gids vertelde terug. De Vispoort is de enig overgebleven poort en de Grote Kerk met schitterende fresco’s heeft een overeenkomst met de Dom van Utrecht, namelijk dat ook in het verleden een deel is ingestort. Veel stukken stadsmuur zijn nog terug te vinden en ook mooi opgeknapte oude pandjes.

Bezoek aan Kasteel Twickel , Ambt Delden

Vrouwen van Nu Overijssel had afgelopen dinsdag een dagje kasteel Twickel georganiseerd met een rondleiding door het kasteel. Dat laatste is niet zo vaak mogelijk, maar 2x per jaar gedurende 2 weken.Het was buitengewoon interessant en mooi om deze rondleiding met duidelijke uitleg mee te maken. Rond 1550 is het eerste gedeelte van het kasteel gebouwd, er waren toen twee erfdochters waarvan er één op Twickel kwam en de andere kreeg Weldam ( daar waar wij nu kerken in de Anglicaanse Kerk). Door huwelijk en overerven is het bezit steeds groter geworden. Gelukkig heeft de laatste barones alles ondergebracht in een stichting en beschreven hoe het beheerd moest worden. Daarom is het nu zo genieten, ook van het landschapspark. Daarin vindt men twee prachtige vergulde rozenpriëlen uit 2009.

Groenlo, de 80-jarige Oorlog en Grolse wanten

Twee weken geleden hebben we de regionale Bodedag ( werk van mijn man) in Groenlo gehad en het was een verrassend leuke dag. Nu wist ik wel van mijn familie in Groenlo en van Jan dat het een oud vestingstadje is en dat de Spanjaarden het bezet gehouden hebben, maar verder onbekend. Wel, in 1627 heeft de Slag om Grolle plaatsgevonden. Ja, Groenlo heet eigenlijk Grol of Grolle zoals Grollo in Drenthe ( groen bos) en de inwoners heten Grollenaren. Van die slag is nog wel het één en ander terug te vinden, er zijn een aantal ravelijnen en bolwerken hersteld en in het Stadsmuseum is een mooie maquette gemaakt anno 1627 en een film over de aanleiding van de 80-jarige oorlog. Tevens is er in de Oude Calixtus (kerk) een mulimediaspektakel. Ikzelf vond het getoonde in het museum mooier.
Op 19 t/m 21 oktober a.s. wordt de slag om Grolle nagespeeld ( in 2015 weer) De oude vorm van de vestinggracht ( nu stadsgracht) is nog helemaal terug te vinden
’s Middags hebben we Groenlo bekeken vanuit de Vestingstad Express en de werkende Stoomhoutzagerij Nahuis bezocht ( enige in West-Europa), daar ook allerlei houtbewerkingsmachines bekeken.Nu nog iets over de Grolse wanten, een motief dat aan Noorse truien doet denken, ze werden in Groenlo gebreid door de vrouwen als bijverdienste. De tante van Jan deed dat ook en wij hebben hier thuis 2 paar Grolse wanten en een Grolse muts.Hoe het motief daar gekomen is weet men niet precies, via handel??
Natuurlijk begrijpen jullie dat Grolsch bier (tot voor kort) ook uit Groenlo kwam, in 1615 opgericht, dus over 3 jaar bestaat de brouwerij 400 jaar. Dat hoopt men groots te vieren, ook weer met het naspelen van de slag om Grolle. Al met al best een stadje om eens in rond te wandelen.

Bloeddruk en rozen

Vandaag weer naar de huisarts geweest voor controle van de bloeddruk. Ik had immers andere plastabletten gekregen en nu moest het effect gemeten worden en…..warempel de bloeddruk was keurig 140/80. Ik ben zelf ook tevreden met deze pillen, het zijn de klassieke pillen, die met een uur al beginnen te werken, dat kan wel eens lastig zijn maar ik mag ze ook een paar uur later innemen bijv. na het boodschappen doen. Maar wat ik nog fijner vind, is dat het met mijn ogen100_2952_2 wat vooruit is gegaan en mijn gewicht stabiel blijft.

Als ik naar de dokter ga, doe ik meteen boodschappen in de stad. Nu hebben we een  nieuwe bloemenwinkel, die niet duur is en leuke aanbiedingen heeft. Dit keer een bos zalmrose rozen gekocht voor 1 euro, 20 stuks. Ze zijn "over de datum" maar ik kan goed overweg met rozen en we zullen er zeker t/m het weekend plezier van hebben. Mijn tip? Niet alleen een stukje afsnijden maar het gedeelte van de steel dat in het water staat schoonschrapen en wat plantenvoeding in het water doen.